मैना हत्याका अभियुक्त मेजर बस्नेतलाई आज अदालतमा उपस्थित गराइने
काठमाडौ, मंसिर २८ - पाँच बर्षअघि काभ्रेकी किशोरी मैना सुनारको हत्या अभियुक्त लागेका नेपाली सेनाका सेनानी निरञ्जन बस्नेतलाई आइतवार काभ्रे जिल्ला अदालतमा उपस्थित गराउन प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले निर्देशन दिएका छन् ।
सैनिक अधिकारीले मानव अधिकार हनन गरेको बिषय नागरिक अदालत समक्ष पुगेको यो पहिलो मुद्दा हो । यस मुद्दामा पहिलो पटक सेनानी बस्नेतसहित चार जनालाई उपस्थित गराउन चार वर्षअघि काभ्रे जिल्ला अदालतले आदेश दिएपनि कार्यान्वयन भएको थिएन ।
द्वन्द्वग्रस्त अपि|mकी मुलुक चाडस्थित राष्ट्रसंघीय शान्ति मिसनबाट मानव अधिकार हननमा संंलग्न भएको भन्दै फर्काइएका सेनानी बस्नेतलाई शनिबार दिउँसो त्रिभूवन अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलबाटै सैनिक प्रहरीले नियन्त्रण लिएको थियो ।
बस्नेतलाई जंगी अड्डास्थित सैनिक प्रहरी गणको हिरासतमा राखिएको छ । प्रधानमन्त्री नेपालले शनिबार बिहानै रक्षामन्त्री विद्या भण्डारीको निवासमा पुगी गृहमन्त्री भीम रावललाईसमेत बोलाएर बस्नेतलाई अदालत समक्ष उपस्थित गराउन निर्देशन दिएका थिए ।
शनिबार बेलुका पनि रक्षामन्त्री भण्डारीलाई प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमै बोलाइ नेपाली सेनाको ५१ बर्षे शान्ति सेनाको इतिहासमा पहिलो पटक एक जना अधिकृत मानव अधिकार हननको मुद्दामा लज्जाजनक ढंगले फर्काइएको भन्दै कानुन अनुसार कारवाहीको प्रकृया लैजान निर्देशन दिएका थिए ।
'सरकार अदालतको आदेश पालना गर्न पूर्णरुपमा प्रतिबद्ध छ, त्यही अनुसार प्रधानमन्त्रीज्यूले निर्देशन दिइसक्नु भएको छ' प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार विष्णु रिजालले कान्तिपुरसंग भने, 'कानुन अनुसार कारवाहीको प्रकृयामा जाने छ ।' यसअघि रक्षामन्त्रीले दिउँसो एक कार्यक्रममा संवाददाताहरुसंग कानुन अनुसार कारवाही हुने बताएका थिए ।
बस्नेतलाई हिरासतमा राखिएको सैनिक अधिकारीहरुले पुष्टि गरेका छन् । 'उनलाई छानविनका लागि पक्राउ गरेर राखिएको छ' एक उच्च सैनिक अधिकारीले भने, 'यस सम्बन्धमा केही भन्न सकिने अबस्था छैन, हामी छानविन गर्छौं ।'
सैनिक प्रबक्ता सहायकरथी रमिन्द्र क्षेत्रीले भने सेनानी बस्नेत सेनाको सुरक्षामा रहेको बताए । 'उहाँ आज र्फकनु भयो, सेनाले आफ्नो सुरक्षामा राखेको छ' उनले भने ।
बि.सं. २०६० फागुन ५ मा सेनानी बस्नेतको नेतृत्वमा खटिएको टोलीले काभ्रे खरेलथोककी १५ बषिर्य किशोरी मैनालाई पक्राउ गरी पाँचखालस्थित व्यारेकमा ल्याएका थिए । व्यारेकमा ल्याएपछि उनलाई यातना दिइहत्या गरिएको आरोप अधिकारकर्मीहरुले लगाउँदै आएका छन् ।
सुरुमा सेनाले उक्त घट्नालाई अस्वीकार गरेको थियोभने पछि छानविनका लागि दवाव वढ्दै गएपछि घट्नामा संलग्न भएको आरोपमा व्यारेकका तत्कालिन प्रमुख सेनानी बबी खत्री, सहसेनानी द्वय सुनिल अधिकारी र अमित पुनकाबिरुद्ध सैनिक अदालतमा मुद्दा चलाएको थियो ।
अनुसन्धानका क्रममा तत्कालिन उपसेनानी बस्नेतले आतंककारी कानुन कार्यान्वयन सम्बन्धी ऐन अनुसार कमाण्डरको आदेश बमोजिम पक्राउ गर्न खटिएको र पक्राउ गरेर व्यारेकमा बुझाएकोसम्ममात्र संलग्नता देखिएको भन्दै उनलाई सफाइ दिएको प्रवक्ता क्षेत्रीले बताए ।
प्रमुख सेनानी खत्री र सहसेनानीद्वय अधिकारी र पुनलाई भने यातनाका क्रममा मृत्यु हुँदा पनि माथिल्लो निकायमा गलत 'रिपोर्टिङ' गरेको भन्दै छ महिना कैद र रकम जरिवानाको फैसला सुनाएका थियो । सहसेनानीद्वयसंग २५ हजारका दरले र प्रमुख सेनानी खत्रीसंग ५० हजार जरिवाना गरेका थिए । उक्त घट्नामा मुद्दा चलाइएका तीन जनाको पनि यातना दिएर हत्या गरेकोमा नभइ माथिल्लो निकायमा गलत रिपोर्टिङ गरेको सम्बन्धमा मात्र मुद्दा चलाइएको थियो ।
अनुसन्धानकै क्रममा अभियुक्तहरुको छ महिनाको कैद अवधी सकिएको थियो । कैद मुक्त भएपछि सहसेनानीद्वय अधिकारी र पुनले सैनिक सेवा छाडेर विदेशीएको स्रोतले दावी गरेको छ ।
तर, प्रमुख सेनानी खत्री भने केही बर्षमै महासेनानीमा बढुवा भएका थिए । केही महिनाअघि म्याद थपको लागि रक्षा मन्त्रालयमा आएको फाइललाई रक्षामन्त्री भण्डारीले सदर नगरेपछि उनले अवकास पाइसकेका छन् ।
सैनिक अदालतको फैसलामा चित्तनबुझेपछि मैनाकी आमा देवीले चार महिनापछि सुरुमा जिल्ल्ला प्रहरी कार्यालय काभ्रेमा ज्यान मारेको अभियोगमा उजुरी दिएकी थिइन् ।
मुद्दा काभ्रे जिल्ला अदालतमा पुगेपछि अदालतले २०६२ साल कातिक २७ गते चारै जना अभियुक्त बिरुद्ध अदालतमा उपस्थितीको म्याद जारी गर्न काभ्रे प्रहरीलाई आदेश दिएको थियो । आदेश अनुसार काभ्रे प्रहरीले काठमाडौं, रुपन्देही र दोलखाका प्रहरीलाई अभियुक्तहरुको घरमा पत्र बुझाइ बोधार्थ दिन र सेनाको जंगी अड्डास्थित प्राडविभाकलाई अभियुक्तहरु अदालतमा उपस्थित गराउन पत्रचार गरेको थियो ।
उक्त आदेश कार्यन्वयन नभएपछि २०६४ साल असोज १ गते सर्वोच्च अदालतले उक्त मुद्दामा उत्प्रेशणको आदेश जारी गरेको थियो । त्यसमा तीन महिनाभित्र अनुसन्धान गर्न भनिएको थियो ।
तर, उक्त आदेशको पनि कार्यान्वन भएन । सेनामै रहेका बस्नेतलाई हालै केही महिना अगाडी अपि|mकी मुलुक चाडको शान्ति स्थापना मिसनमा पठाइएको थियो । मानव अधिकारवादीहरुले उनी राष्ट्रसंंघीय मिसनमा रहेको थाहा पाएपछि त्यसको विरोध गर्दै फिर्ता गर्न दवाव दिंदै आएको थियो ।
प्रकाशित मिति: २०६७ भाद्र १८ ०८:५१
तपाईंको प्रतिकृया